ความเป็นมาสภาศูนย์การดำรงชีวิตอิสระคนพิการประเทศไทย

องค์การความร่วมมือระหว่างประเทศของประเทศญี่ปุ่น หรือ JICA ร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการฟื้นฟูสมรรถภาพคนพิการ กรมประชาสงเคราะห์ ได้จัดทำ “โครงการเสริมสร้างความเข้มแข็งในชุมชน : การดำรงชีวิตอิสระของคนพิการ” ขึ้น เป็นโครงการนำร่อง 3 ปี ระหว่างปี พ.ศ. 2545-2547 เพื่อศึกษาผลกระทบและความเป็นไปได้ในการนำเอา “แนวคิดการดำรงชีวิตอิสระของคนพิการ” มาปรับใช้ในประเทศไทย องค์กรคนพิการใน 3 จังหวัด ได้แก่ สมาคมคนพิการทุกประเภทจังหวัดนครปฐม สมาคมคนพิการนนทบุรี และมูลนิธิพระมหาไถ่เพื่อการพัฒนาคนพิการซึ่งมีที่ตั้งอยู่ในจังหวัดชลบุรี ได้รับมอบหมายให้เป็นผู้รับผิดชอบการดำเนินงานตามโครงการดังกล่าว โดยมีโรงเรียนอาชีวพระมหาไถ่ พัทยา ทำหน้าที่เป็นผู้ประสานงานโครงการ เพื่อเป็นการศึกษาเปรียบเทียบถึงปัจจัยที่ส่งเสริมสนับสนุน และเป็นอุปสรรคต่อการดำเนินงานตามโครงการ ของคณะทำงานคนพิการที่ผ่านการฝึกอบรมจากวิทยากรชาวญี่ปุ่น เพื่อหาบทสรุปสู่อีกหนึ่งทางเลือกในกระบวนการฟื้นฟูและพัฒนาคุณภาพชีวิตคน พิการในประเทศไทย

ภายหลังจบโครงการนำร่อง 3 ปี ในปี พ.ศ. 2547 คณะทำงานคนพิการแต่ละจังหวัดทั้ง 3 จังหวัด ตกลงใจที่จะจัดตั้ง “ศูนย์การดำรงชีวิตอิสระคนพิการ” หรือ CIL ขึ้น เพื่อใช้เป็นฐานในการนำแนวคิดการดำรงชีวิตอิสระคนพิการ มาปรับใช้ในประเทศไทย อันเป็นการขยายผลการดำเนินงานต่อเนื่องหลังสิ้นสุดโครงการนำร่อง ผลจากการดำเนินงานของศูนย์การดำรงชีวิตอิสระคนพิการทั้ง 3 จังหวัด ระหว่างปี 2547-2549   คณะทำงานได้ข้อสรุปว่า “แนวคิดการดำรงชีวิตอิสระของคนพิการ สามารถเปลี่ยนวิธีคิดของคนพิการได้จริง” คนพิการส่วนใหญ่ที่ผ่านกระบวนการไอ-แอล มีวิถีชีวิตเปลี่ยนไปในทางที่ดีขึ้น เริ่มจากค้นพบศักยภาพในตัวเอง เห็นคุณค่าในตัวเอง เชื่อมั่นในตัวเอง กล้าบอกถึงความต้องการของตัวเอง กล้าคิดและตัดสินใจด้วยตัวเอง เหล่านี้ส่งผลให้คนพิการมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น นับเป็นก้าวแรกแห่งความสำเร็จที่ได้พิสูจน์แล้วว่าแนวคิดการดำรงชีวิต อิสระคนพิการสามารถนำมาปรับ “ใช้ได้จริง” ในประเทศไทย

จากนั้น ในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2549 คณะทำงานศูนย์การดำรงชีวิตอิสระของคนพิการ 4 ศูนย์ใน 3 จังหวัด (ชลบุรี นครปฐม พุทธมณฑล และนนทบุรี) จึงได้ส่งตัวแทนเข้ามาร่วมกันทำงานในลักษณะ “คณะกรรมการกลาง” ซึ่งต่อมาได้พัฒนามาเป็น “สภาศูนย์การดำรงชีวิตอิสระคนพิการประเทศไทย” หรือ TIL เพื่อทำหน้าที่เป็นองค์กรกลางในการติดต่อประสานงานแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสาร และประสบการณ์การทำงานของศูนย์การดำรงชีวิตอิสระคนพิการในประเทศไทย จัดการฝึกอบรมเผยแพร่แนวคิดการดำรงชีวิตอิสระแก่กลุ่มคนพิการที่สนใจ จัดทำหลักสูตรการฝึกอบรมและมาตรฐานการให้บริการของศูนย์ ส่งเสริมสนับสนุนการจัดตั้งศูนย์และบริหารเครือข่ายศูนย์การดำรงชีวิต อิสระคนพิการในประเทศไทย โดยใช้กระบวนการ “เรียนรู้ผ่านการกระทำ” มุ่งให้เกิดความรู้ความเข้าใจในแนวคิดการดำรงชีวิตอิสระ และการเสริมพลังคนพิการที่ต้องการดำรงชีวิตอิสระ ตลอดจนเพื่อให้การทำงานด้านการดำรงชีวิตอิสระคนพิการ สามารถขยายประโยชน์สู่เพื่อนคนพิการและครอบครัวคนพิการได้อย่างกว้างขวางและ ต่อเนื่อง

ผลจากการขยายเครือข่ายองค์กรของสภาศูนย์ฯ ในช่วง พ.ศ. 2547 - 2552 ทำให้เกิดกลุ่มช่วยเหลือตัวเองของคนพิการ (Self-help Group) ที่เข้าร่วมเป็นเครือข่ายการดำรงชีวิตอิสระของคนพิการในประเทศไทย จำนวน 11 องค์กร ได้แก่
  1. ศูนย์การดำรงชีวิตอิสระของคนพิการจังหวัดชลบุรี
  2. ศูนย์การดำรงชีวิตอิสระคนพิการจังหวัดนนทบุรี
  3. ศูนย์การดำรงชีวิตอิสระของคนพิการนครปฐม
  4. ศูนย์การดำรงชีวิตอิสระของคนพิการพุทธมณฑล จ.นครปฐม
  5. ศูนย์การดำรงชีวิตอิสระของคนพิการจังหวัดปทุมธานี
  6. กลุ่มคนพิการตำบลบางกร่าง จ.นนทบุรี
  7. ชมรมคนพิการตำบลบางรักพัฒนา จ.นนทบุรี
  8. ศูนย์การดำรงชีวิตอิสระของคนพิการกรุงเทพฯ
  9. ศูนย์เทศบาลตำบลเจ้าพระยาสุรศักดิ์เพื่อการดำรงชีวิตอิสระของคนพิการ จ.ชลบุรี
  10. กลุ่มการดำรงชีวิตอิสระคนพิการลำปาง
  11. ชมรมคนพิการทุกประเภทจังหวัดชัยนาท
ที่นำเอาแนวคิดการดำรงชีวิตอิสระคนพิการมาใช้พัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการในพื้นที่

สภาศูนย์การดำรงชีวิตอิสระคนพิการประเทศไทย มุ่งมั่นพัฒนาเครือข่ายศูนย์การดำรงชีวิตอิสระคนพิการที่ให้คนพิการเป็นผู้ ให้บริการแก่คนพิการด้วยกัน อันเป็นการขยายแนวร่วมในการดำเนินงานด้านการดำรงชีวิตอิสระของคนพิการเพื่อ รองรับการขยายแนวคิดและการจัดตั้งศูนย์การดำรงชีวิตอิสระของคนพิการใน พื้นที่อื่นที่สนใจ มีการจัดทำสื่อประชาสัมพันธ์ทำความเข้าใจในแนวคิด การจัดบริการตามแนวคิด และแนวทางการจัดตั้งศูนย์การดำรงชีวิตอิสระคนพิการแก่คนพิการ ครอบครัวคนพิการ ผู้ทำงานเกี่ยวข้องกับคนพิการ และผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่สนใจ ทั้งได้จัดให้มีการประชุมเชิงปฏิบัติการ เพื่อทบทวนเป้าหมาย การวิเคราะห์ทิศทางการดำเนินงาน และการกำหนดแผนปฏิบัติการของศูนย์การดำรงชีวิตอิสระของคนพิการในประเทศไทย ซึ่งเป็นกระบวนการเรียนรู้ที่ทำให้คนทำงานได้มีโอกาสปรับการรับรู้ ปรับความเข้าใจ เกิดการยอมรับในการทำงานระหว่างกันและกัน