สิทธิประโยชน์ทางภาษี

บทนำ

มาตรการทางภาษีเป็นเครื่องมือหนึ่งที่รัฐใช้ลดภาระของคนพิการและครอบครัว ตลอดจนสร้างแรงจูงใจให้ภาคเอกชนมีส่วนร่วมในการจ้างงาน ส่งเสริมอาชีพ และจัดสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับคนพิการ ประโยชน์จากมาตรการเหล่านี้จึงไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะกับผู้เสียภาษีหรือสถานประกอบการเท่านั้น แต่ควรส่งผลต่อโอกาสในการมีงานทำ มีรายได้ และการดำรงชีวิตอย่างอิสระของคนพิการด้วย

1. คนพิการได้รับประโยชน์อะไรจากมาตรการภาษี

การยกเว้นเงินได้สูงสุด 190,000 บาทต่อปี

คนพิการที่มีคุณสมบัติตามหลักเกณฑ์ สามารถใช้สิทธิยกเว้นเงินได้พึงประเมินไม่เกิน 190,000 บาทต่อปี โดยมีเงื่อนไขสำคัญ ได้แก่

• มีบัตรประจำตัวคนพิการ

• เป็นผู้อยู่ในประเทศไทย

• มีอายุไม่เกิน 65 ปีบริบูรณ์ในปีภาษีที่ได้รับเงินได้

ข้อควรเข้าใจ: สิทธินี้เป็นการยกเว้นเงินได้ ไม่ใช่การจ่ายเงินให้คนพิการ 190,000 บาท และไม่ได้หมายความว่าจะได้รับเงินคืน 190,000 บาท ผู้มีอายุ 65 ปีขึ้นไปอาจมีสิทธิยกเว้นเงินได้ตามเกณฑ์ผู้สูงอายุ จึงต้องพิจารณาสิทธิที่เกี่ยวข้องและหลักเกณฑ์ในปีภาษีนั้น

ตัวอย่างให้เห็นภาพ (คำนวณคร่าว ๆ)

คนพิการอายุไม่เกิน 65 ปี เงินเดือน 40,000 บาท (ปีละ 480,000 บาท) ใช้เฉพาะค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท

• ถ้าไม่ใช้สิทธิ: 480,000 − ค่าใช้จ่าย 100,000 − ลดหย่อนส่วนตัว 60,000 = เงินได้สุทธิ 320,000 บาท เสียภาษีประมาณ 9,500 บาท
• ถ้าใช้สิทธิยกเว้น 190,000 บาท: เหลือเงินได้ 290,000 − ค่าใช้จ่าย 100,000 − ลดหย่อนส่วนตัว 60,000 = เงินได้สุทธิ 130,000 บาท ไม่ต้องเสียภาษี
• ประหยัดได้ประมาณ 9,500 บาทต่อปี

ตัวอย่างนี้ยังไม่รวมค่าลดหย่อนอื่น เช่น เงินสมทบประกันสังคม ภาษีที่ประหยัดได้จริงขึ้นกับรายได้และค่าลดหย่อนของแต่ละคน คนที่มีรายได้ไม่สูง อาจไม่ต้องเสียภาษีอยู่แล้ว

ใช้สิทธิอย่างไร

1. ถ้าเป็นลูกจ้าง แจ้งฝ่ายบุคคลหรือนายจ้างว่าเป็นคนพิการ โดยกรอกแบบแจ้งรายการเพื่อการลดหย่อน (ล.ย.01) พร้อมสำเนาบัตรประจำตัวคนพิการ นายจ้างจะได้หักภาษี ณ ที่จ่ายรายเดือนให้ถูกต้อง ไม่หักเกิน
2. ยื่นแบบแสดงรายการภาษีประจำปี (ภ.ง.ด.90 หรือ ภ.ง.ด.91) ผ่านระบบออนไลน์ของกรมสรรพากรที่ efiling.rd.go.th (เปิดในหน้าต่างใหม่) ช่วงต้นปีถัดไป ในขั้นตอนกรอกข้อมูล ให้ระบุว่าเป็นคนพิการและกรอกเลขบัตรประจำตัวคนพิการ เพื่อใช้สิทธิยกเว้นเงินได้
3. เก็บสำเนาบัตรประจำตัวคนพิการ และหลักฐานเงินได้ไว้ เผื่อกรมสรรพากรขอตรวจสอบ
4. ถ้าถูกหักภาษีไว้เกิน เมื่อยื่นแบบแล้วจะได้รับเงินภาษีคืนตามที่คำนวณได้

2. ครอบครัวและผู้ดูแลคนพิการได้รับประโยชน์อะไร

หักลดหย่อนค่าอุปการะเลี้ยงดูคนพิการ 60,000 บาทต่อคนต่อปี

ผู้มีเงินได้ที่อุปการะเลี้ยงดูคนพิการและมีคุณสมบัติตามกฎหมาย สามารถใช้สิทธิหักลดหย่อนค่าอุปการะเลี้ยงดูคนพิการได้ 60,000 บาทต่อคนต่อปี ผู้ใช้สิทธิอาจเป็นบิดามารดา คู่สมรส บุตร หรือบุคคลอื่นที่มีชื่อเป็นผู้ดูแลคนพิการในบัตรประจำตัวคนพิการ ทั้งนี้ ต้องเป็นไปตามเงื่อนไขของกรมสรรพากร

เงื่อนไขสำคัญ ได้แก่

• คนพิการมีบัตรประจำตัวคนพิการ

• คนพิการมีเงินได้พึงประเมินไม่เกิน 30,000 บาทต่อปี โดยไม่นับเงินได้ที่ได้รับยกเว้นตามมาตรา 42

• ผู้ใช้สิทธิต้องมีชื่อเป็นผู้ดูแลในบัตร หรือเป็นบุคคลในความสัมพันธ์ที่กฎหมายกำหนด

• จัดเตรียมหนังสือรับรองการหักลดหย่อนค่าอุปการะเลี้ยงดูคนพิการ แบบ ล.ย.04 และเอกสารประกอบตามที่กรมสรรพากรกำหนด

• กรณีมีผู้ดูแลหลายคน ต้องตกลงกันว่าให้ผู้มีเงินได้คนใดใช้สิทธิ

ตัวอย่าง: บุคคลที่ไม่ได้เป็นญาติกับคนพิการ แต่มีชื่อเป็นผู้ดูแลอยู่ด้านหลังบัตรประจำตัวคนพิการ ก็อาจใช้สิทธิลดหย่อน 60,000 บาทได้ หากเข้าเงื่อนไขครบถ้วน

ข้อควรเข้าใจ: 60,000 บาทเป็นค่าลดหย่อน ไม่ใช่เงินสดที่รัฐจ่ายให้ ผลประโยชน์ทางภาษีจริงขึ้นอยู่กับฐานภาษีและภาระภาษีของผู้ใช้สิทธิ

ผู้ดูแลใช้สิทธิอย่างไร

1. ขอหนังสือรับรอง ล.ย.04 และเตรียมสำเนาบัตรประจำตัวคนพิการที่มีชื่อผู้ดูแล
2. ถ้าเป็นลูกจ้าง แจ้งนายจ้างด้วยแบบ ล.ย.01 เพื่อให้หักภาษีรายเดือนถูกต้อง
3. ตอนยื่นภาษีประจำปี กรอกในช่อง "ค่าอุปการะเลี้ยงดูคนพิการหรือคนทุพพลภาพ" และกรอกเลขประจำตัวผู้เสียภาษีของคนพิการ
4. เก็บแบบ ล.ย.04 และเอกสารไว้เป็นหลักฐาน ไม่ต้องส่งพร้อมแบบ เว้นแต่กรมสรรพากรขอตรวจ

3. นายจ้างและสถานประกอบการได้รับประโยชน์อะไร และคนพิการได้อะไรจากมาตรการนี้

รัฐมีมาตรการทางภาษีเพื่อสร้างแรงจูงใจให้ภาคเอกชนมีส่วนร่วมในการส่งเสริมคุณภาพชีวิตคนพิการ ทั้งการจ้างงานโดยตรง การสนับสนุนอาชีพ และการจัดสิ่งอำนวยความสะดวกที่จำเป็นต่อการทำงาน มาตรการเหล่านี้ควรส่งผลให้คนพิการมีโอกาสเข้าสู่ตลาดแรงงาน มีรายได้ พัฒนาทักษะ และพึ่งพาตนเองได้มากขึ้น

3.1 การจ้างงานคนพิการโดยตรง

นายจ้างหรือสถานประกอบการที่จ้างคนพิการเข้าทำงาน สามารถนำรายจ่ายที่เกี่ยวข้องกับการจ้างงานมาหักเป็นรายจ่ายในการคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคลได้ 2 เท่าของรายจ่ายจริง และในกรณีที่เข้าเงื่อนไขพิเศษ เช่น จ้างคนพิการเกินร้อยละ 60 ของจำนวนลูกจ้างทั้งหมด และมีระยะเวลาจ้างเกิน 180 วันในรอบปีภาษี อาจใช้สิทธิหักรายจ่ายได้ 3 เท่าตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

ประโยชน์ที่คนพิการได้รับ

• มีโอกาสได้รับการจ้างงานในสถานประกอบการทั่วไป

• มีรายได้จากการทำงาน สามารถดูแลตนเองและครอบครัวได้

• ได้พัฒนาความรู้ ทักษะ และประสบการณ์จากการทำงานจริง

• มีโอกาสก้าวหน้าในอาชีพและได้รับการยอมรับในฐานะบุคลากรขององค์กร

• ได้เข้าสังคมและมีส่วนร่วมในชีวิตการทำงานเช่นเดียวกับคนอื่น

ตัวอย่าง: บริษัทมีค่าจ้างคนพิการที่เข้าเงื่อนไข 120,000 บาทต่อปี หากใช้สิทธิหักรายจ่าย 2 เท่า จะนำรายจ่ายมาคำนวณภาษีได้ 240,000 บาท ทั้งนี้เป็นการหักรายจ่ายทางภาษี ไม่ใช่เงินคืนภาษีจำนวนดังกล่าว

3.2 การส่งเสริมอาชีพตามมาตรา 35

นอกจากการจ้างงานโดยตรง นายจ้างยังสามารถดำเนินการส่งเสริมอาชีพให้แก่คนพิการตามมาตรา 35 ได้ เช่น

• ให้สัมปทาน
• จัดสถานที่จำหน่ายสินค้าหรือบริการ
• จัดจ้างเหมาช่วงงานหรือจ้างเหมาบริการ
• จัดให้มีการฝึกงาน
• จัดให้มีอุปกรณ์หรือสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับคนพิการ
• จัดให้มีล่ามภาษามือ
• ให้ความช่วยเหลืออื่นใด เช่น ทุนหรืออุปกรณ์ประกอบอาชีพ

อ่านรายละเอียด ม.35 ทั้ง 7 แบบ วิธียื่นขอ และข้อควรระวัง →

ประโยชน์ที่คนพิการได้รับ

• มีโอกาสประกอบอาชีพอิสระหรือทำธุรกิจของตนเอง

• มีพื้นที่จำหน่ายสินค้าและบริการ สร้างรายได้จากความสามารถของตน

• ได้รับการสนับสนุนอุปกรณ์หรือทรัพยากรที่จำเป็นตามรูปแบบโครงการ

• ได้ฝึกทักษะและประสบการณ์จากการทำงานร่วมกับสถานประกอบการ

• มีช่องทางสร้างรายได้ แม้ไม่ได้เข้าทำงานเป็นลูกจ้างประจำ

3.3 การจัดสิ่งอำนวยความสะดวกให้คนพิการ

สถานประกอบการหรือผู้ประกอบการที่จัดหาอุปกรณ์และสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับคนพิการ อาจใช้สิทธิประโยชน์ทางภาษีจากรายจ่ายดังกล่าวได้ 2 เท่า ตามประเภทค่าใช้จ่ายและหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด

ตัวอย่าง ได้แก่ ทางลาด ลิฟต์ ห้องน้ำคนพิการ ที่จอดรถ อุปกรณ์ช่วยการสื่อสาร และเทคโนโลยีที่ช่วยให้คนพิการสามารถปฏิบัติงานได้

ประโยชน์ที่คนพิการได้รับ: สามารถเข้าถึงสถานที่ทำงานและใช้สิ่งอำนวยความสะดวกได้สะดวกและปลอดภัยขึ้น ลดการพึ่งพาผู้อื่น และทำงานได้ตามความสามารถของตน

4. สรุป: นายจ้างได้อะไร คนพิการได้อะไร

• นายจ้าง: หักรายจ่ายค่าจ้างได้ 2 เท่า หรือ 3 เท่าตามเงื่อนไข → คนพิการ: โอกาสได้งาน มีรายได้ และมีความก้าวหน้าในอาชีพ
• นายจ้าง: ใช้รายจ่ายส่งเสริมอาชีพตามมาตรา 35 เป็นรายจ่ายทางภาษีได้ตามเงื่อนไข → คนพิการ: โอกาสประกอบอาชีพอิสระ มีพื้นที่ขายสินค้า หรือได้รับการฝึกอาชีพ
• นายจ้าง: หักรายจ่ายจัดสิ่งอำนวยความสะดวกได้ตามหลักเกณฑ์ → คนพิการ: เข้าถึงสถานที่ทำงานและทำงานได้สะดวกขึ้น

5. อยากช่วยคนพิการ บริจาคแล้วลดหย่อนภาษีได้

กรมสรรพากรวินิจฉัย (ข้อหารือ กค 0702/1062 ลงวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2567) ว่า เงินหรือทรัพย์สินที่บริจาคให้ หน่วยงานของรัฐที่รับผิดชอบส่งเสริมคุณภาพชีวิตคนพิการ เพื่อใช้ในโครงการจัดสิ่งอำนวยความสะดวกให้คนพิการเข้าถึงบริการสาธารณะ

• บุคคลทั่วไป: หักลดหย่อนได้เต็มจำนวน (100%)
• บริษัทหรือห้างหุ้นส่วน: หักรายจ่ายได้เต็มจำนวน (100%)
• หลักฐาน: ต้องมีใบรับเงินจากหน่วยงานรัฐนั้น หรือบันทึกในระบบ e-Donation

ข้อควรทราบ

สอบถามเรื่องภาษี: ศูนย์สารนิเทศสรรพากร (RD Intelligence Center) โทร. 1161

สิทธิประโยชน์ทางภาษีเป็นแรงจูงใจให้สถานประกอบการดำเนินการ แต่ไม่ได้หมายความว่าคนพิการจะได้รับงานหรือบริการโดยอัตโนมัติ การจ้างงานและการสนับสนุนต้องเกิดขึ้นจริง เป็นธรรม ไม่เลือกปฏิบัติ และเป็นไปตามเงื่อนไขของกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

หน่วยงานรัฐที่รับผิดชอบ

• กรมสรรพากร (เปิดในหน้าต่างใหม่)www.rd.go.th

กฎหมาย ระเบียบ และประกาศที่เกี่ยวข้อง

• ประมวลรัษฎากร และกฎกระทรวง ฉบับที่ 281 (พ.ศ. 2554) ว่าด้วยการยกเว้นเงินได้ของคนพิการ
• ประมวลรัษฎากร มาตรา 47 ค่าลดหย่อนอุปการะเลี้ยงดูคนพิการหรือคนทุพพลภาพ
• พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยการยกเว้นรัษฎากร เกี่ยวกับการหักรายจ่ายการจ้างงานคนพิการและการจัดสิ่งอำนวยความสะดวก

เอกสารอ้างอิง

• กรมสรรพากร: https://www.rd.go.th/
• ข้อหารือกรมสรรพากร การยกเว้นเงินได้ของคนพิการ 190,000 บาท: https://rd.go.th/46409.html
• ข้อหารือกรมสรรพากร กค 0702/1062 การบริจาคเพื่อสิ่งอำนวยความสะดวกคนพิการ: https://rd.go.th/66975.html
• ยื่นภาษีออนไลน์: https://efiling.rd.go.th
• กรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ: https://www.dep.go.th/
• กองทุนส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ: https://dfund.dep.go.th/

สิทธิที่เกี่ยวข้อง

• คนพิการกับโอกาสในการทำงานและการประกอบอาชีพม.33 · ม.35 ทั้ง 7 แบบ · ฝึกอาชีพ · อาชีพอิสระ
• สิทธิของผู้ดูแลคนพิการความช่วยเหลือสำหรับผู้ดูแลคนพิการ